Verslag bezoek Elephant Valley
Wilde olifanten in China
Je zou het niet verwachten, maar in het tropisch regenwoud van Yunnan is het ‘s avonds in januari ijskoud. We slapen hoog in de bomen, in hutten met comfortabele bedden met elektrische dekens. Genietend van de jungle geluiden en het warme bed, val ik als een blok in slaap. Tot er luid op de deur wordt geklopt: elephants! Vanuit diepe slaap spring ik uit mijn bed, zoek vertwijfeld naar mijn fototoestel en ren naar buiten. Het is één uur ‘s nachts en we zijn in Yexianggu, oftewel Elephant Valley, in Zuidwest China.
Via een loopbrug bereiken we een uitkijkpost boven de rivier. Ik tuur nerveus de donkere jungle in. Geen olifanten te zien of te horen, wel een angstaanjagend gebrul. Zou dit één van de 300 wilde olifanten zijn die hier nog leven? Alsof hij onze gedachten leest, schudt de Chinese bewaker ontkennend zijn hoofd, daarmee de enige vraag beantwoordend die er in de lucht hangt. Nee, geen olifanten dus. “De olifantenpoep beneden is minstens een week oud, waarschijnlijk is de kudde verder getrokken”, zegt Lek (Elephant Nature Park). Ik kan mijn teleurstelling niet verbergen. Lek probeert me op te beuren, “Hier zijn is al bijzonder genoeg”. Gelijk heeft ze, maar toch kruip ik even later ontgoocheld mijn bed weer in. Dan, weer een luide bons op mijn deur en iets in het Chinees. Net als een half uurtje geleden, ren ik weer naar buiten. Halverwege de loopbrug kom ik Lek tegen: ‘Hundreds of elephants in the river!’. Zou het echt?
Zestien wilde olifanten onder mijn boomhut
Vanuit de uitkijkpost kijk ik naar beneden en zie daar, geen honderd, maar zestien wilde olifanten in de rivier baden. Zo snel als ik kan, begin ik met trillende handen foto’s te schieten. Rustig blijven! Maar de zenuwen gieren door mijn keel. Ik weet niet of ik nu foto’s moet maken, of video of gewoon van dit moment moet genieten. Alsof dit onwerkelijke beeld elk moment op kan lossen. Maar de kudde heeft geen haast. De olifanten drinken en wroeten met hun slurf in de grond. Lek legt uit dat ze naar een zwarte dikke olieachtige soort klei zoeken, die vol mineralen zit. De olifanten spoelen eerst het zand weg, waardoor het water melkachtig wordt, en halen vervolgens de klei eruit. Als ze een goed plekje gevonden hebben, staan ze er met z’n allen omheen te graven. De olifanten zien er gezond uit. Fit en oersterk, gevulde lichamen, geen lidtekens. Twee jonge bullen van rond de 5 of 6 jaar, een meisje van ca. 5 jaar, twee kleintjes van 3 of 4, een baby van maximaal 1 jaar en 10 volwassen olifanten. De twee jonge bullen hebben allebei slagtanden. Vanaf 1999 wordt in dit gebied onderzoek gedaan naar het aantal slagtandvrije bullen. In Azië is 2 tot 5% van de bullen door een genetische afwijking slagtandvrij, maar in China is dit percentage door stroperij inmiddels opgelopen naar 5 tot 10% van de bullenpopulatie. Je bent je leven als olifant een stuk zekerder zonder al dat opzichtige ivoor. De kleine baby probeert net als haar tantes ook bij de modder te komen. Als het niet lukt, steekt ze haar slurf in de mond van haar moeder. Vanuit een andere groep klinkt er een luid en diep getetter, de jungle schrikt wakker. In een mum van tijd staan de tantes als in een cirkel om de baby heen, aan alle kanten het kleintje met hun slurfen beschermend.
Olifanten bio-industrie
Tot diep in de nacht blijf ik alleen in het donker op het platform zitten en probeer me voor te stellen hoe deze olifanten leven. Heel wat anders in elk geval dan de vijf tamme olifanten die we vanmiddag in de show beneden zagen. Vijf keer per dag geven ze een show en daartussenin gaan ze aan de lopende band gedwee met toeristen zittend op hun slurf op de foto. Als er niets te verdienen is, staan ze met z’n vijven in een hok van 4 bij 5 gepropt. Het doet me denken aan de Nederlandse bio-industrie, maar dan met olifanten. Olifantenhel en olifantenhemel met maar 2 kilometer er tussen. Waarom nu toch een dergelijke show met tamme olifanten, juist op een plek waar het allemaal om conservatie draait? Met wat geduld kunnen mensen hier WILDE olifanten zien. Ik wou dat die vijf olifanten, die overigens uit Thailand komen, aan de wilde kudde toegevoegd zouden kunnen worden. Het echte Bring the Elephant Home!
Dichte bossen, tolerante dorpelingen
De olifantenvallei ligt aan de Sancha rivier, 47 kilometer ten noorden van het rustige stadje Jinghong. Omdat deze olifanten hier nog relatief veel ruimte hebben en er daarnaast sprake is van ecologische vooruitgang door de inzet van de lokale overheid, dierenbescherming en bewoners, is China het enige Aziatische land met een groeiende olifantenpopulatie. Toch neemt ook hier door ontbossing voor plantages de leefomgeving van de olifanten sterk af en raakt zij meer en meer versnipperd. Onvermijdelijk groeit als gevolg daarvan het aantal conflicten tussen lokale boeren en wilde olifanten. Op zoek naar oplossingen om het aantal mens-olifant conflicten te verminderen, bestuderen wetenschappers de routes die de olifanten afleggen om in hun behoefte aan zout, voedsel en water te voorzien. Uit dit onderzoek blijkt dat met name de behoefte aan zout ervoor zorgt dat de olifanten naar probleemgebieden trekken. Door op meerdere plekken in hun eigen leefgebied zoutvoorraden aan te leggen, kan deze trek gemakkelijk voorkomen worden. Daar waar de olifanten toch nog schade aan oogst toebrengen worden de boeren gecompenseerd. Verder kunnen boeren in probleemgebieden aanspraak maken op een programma dat micro-leningen verstrekt. Op deze manier hoopt men boeren te stimuleren te zoeken naar alternatieven voor hun huidige landbouwactiviteiten, en zo het aantal plantages in de jungle geleidelijk te verminderen. Tenslotte wordt er training gegeven aan de plaatselijke bevolking op het gebied van milieubescherming, technologische ontwikkeling, agricultuur en veiligheid. Door deze initiatieven zijn in het gebied woonachtige bergstammen weer toleranter geworden naar de olifanten toe. Zij leven hier al generaties lang samen met de olifanten. En hoewel het aantal conflicten de laatste decennia groeiende is en de tolerantie daardoor tanende, hebben ze nog steeds veel ontzag en respect voor de olifanten die, zo geloven ze, louter door hun aanwezigheid ervoor zorgen dat er geen armoede of ongelukken voorkomen in het gebied waar ze leven. Als dit geloof nou eens over heel Azië verspreid zou kunnen worden…
Terug in bed schudt mijn boomhut nog een keer als een olifant zich tegen de stam staat te schuren. Hij schommelt me rustig in slaap. ’s-Ochtends vroeg staan er nog steeds vijf olifanten in de rivier. Drie anderen staan op de oever rustig te grazen. Een paar uurtjes later komen de eerste bezoekers met veel herrie aan. In korte tijd is Elephant Valley uitgegroeid tot een fameuze toeristen attractie. Enige voor de hand liggende gedragsregels missen hier helaas nog, zoals geen lawaai maken, niet te dichtbij komen, rustig en stil bewegen, en geen afval achterlaten. De olifanten trekken verder. De jungle in, op zoek naar rust en ander voedsel.
Komend jaar gaat Vrienden van de Olifant actief aan de slag met projecten in Azië die mens-olifant conflicten proberen op te lossen. Van de projecten in China leren we wat het belang is van educatie, van onderzoek en van het betrekken van boeren in het vinden van oplossingen,. En dat een boer met wat training en een klein startkapitaal een nieuw begin kan maken. Voor zijn gezin, en voor de olifanten. Kennis die we goed kunnen gebruiken voor onze komende samenwerking met een lokaal project op Borneo of Sumatra!
Uitzicht ’s ochtendsvroeg vanuit de uitkijkpost.
Goede klei gevonden!
De zestien olifanten midden in de nacht.
Circus 2 km verder op.
