Culturele Olifantendag in de provincie
Vandaag is het een nationale vakantie dag in Thailand. Alle banken en kantoren zijn dicht en we komen niet verder met de onderhandelingen. We besluiten er een cultureel (olifanten)dagje van te maken. We gaan in ieder geval naar het ‘Pla Lai festival’ (het festival van de paling), in Choom Polburi. Er word ons verteld dat vandaag tijdens de openingsparade olifanten meelopen. Dit hele gebied is beroemd om zijn olifantengeschiedenis en bijna overal waar je kijkt zie je olifanten, olifantenbeelden, olifantenbordjes, olifantentempels, en soms ook echte olifanten op straat of in de rijstvelden.
Onderweg komen we een ‘olifanten studie centrum’ tegen. Het is een kaal stukje land en er staan twee babyolifantjes, een jong mannetje, een wat ouder mannetje en een vrouwtjesolifant allemaal strak aan de ketting in de zon. We stoppen en worden gelijk bestormd door een aantal mensen. Ze proberen bananen, ander fruit, maar ook ivoor aan ons te verkopen. We kopen wat fruit voor de olifanten en vragen over de ‘studie’ die de olifanten ondergaan. Vanmiddag om vier uur zal er een training plaatsvinden, dus deze kunnen we dan bijwonen. Een unieke kans om te kijken hoe de mahouts hun olifanten hier trainen, maar de manier waarop ze vastgebonden zijn belooft niet veel goeds…
Als we onderweg stoppen om de weg te vragen stapt er een oudere man met zijn vrouw in onze minibus. Ze willen graag meerijden tot het volgende dorpje Baan Ta Klaam, waar ze wonen. Meneer Bun Maa (79) en zijn vrouw Sandee (78) blijken een echte olifanten familie te zijn en ze waren ook op het olifantenfestival in Surin. Daar speelde meneer Bun als oudere mahout een belangrijke rol in de openingsceremonie. Hij woonde vroeger in Mae Tang in het noorden van Thailand, waar het Elephant Nature Park ook is. Hij heeft destijds veel olifanten in het wild gevangen. Ook over de grens in Cambodja en Laos. Hij vertelt vol trots dat hij nu voor de Surin provincie werkt en leider is van een programma voor oudere mahouts. Zij leiden toeristen rond in de provincie en vertellen over de geschiedenis van mens-olifant relatie. Hij nodigt ons uit om een kijkje in zijn huis te nemen. Daar aangekomen trekt hij gelijk zijn mahout ‘outfit’ aan en blaast hij op zijn mahoutfluit. We moeten uiteraard ook poseren voor de foto. Meneer Bun blijkt de vorige eigenaar van Somboon te zijn, een olifant die vorig jaar door Lek is gekocht en nu in het ENP verblijft. De olifantenwereld blijkt toch vrij klein te zijn! Dat het leven van deze hele familie doorvlochten is met olifantenhandel is duidelijk. Om meer te weten te komen over de olifantenhandel, is deze ontmoeting natuurlijk heel erg interessant. Maar mijn maag draait wel drie keer om als hij zo trots vertelt hoe hij met zijn touw wilde olifanten in Birma weet te vangen. Deze man heeft waarschijnlijk vele olifantenfamilies uit elkaar gerukt. Meneer Bun laat als laatste zijn tuinhuisje zien waar hij speciale touwen, gemaakt van buffelleer, bewaart. Met deze touwen ving hij vroeger de olifanten in het wild. Alleen hij mag in het huisje en de touwen mogen we ook niet aanraken. Iedere olifantenfamilie heeft zo’n zelfde ‘olifantenhuisje’ in de tuin staan, waar ze dergelijke relikwieën bewaren. We bedanken meneer Bun en zijn vrouw voor hun gastvrijheid en de uitleg en gaan door naar een speciale olifanten tempel ‘Wat Ha Jiang’.
Het tempelcomplex dient onder andere als olifantenbegraafplaats en medicinale kruidentuin. Als olifanten in Surin doodgaan dan heeft de familie drie mogelijkheden, afhankelijk van hun geloof en traditie. Sommige families begraven de olifant voor een jaar, graven dan de botten op en brengen deze naar de tempel. Op een speciale plek worden de botten dan bij elkaar bewaard en de naam van de olifant en de familie worden geregistreerd en op een groot bord geschreven. Ook kunnen dode olifanten bij de tempel begraven worden en krijgen dan een heuse grafsteen. Soms worden ze gecremeerd en hun as in een urn bewaard. We lopen over het tempelcomplex, en bezoeken de heilige plek voor de olifantenbotten en de vele grafstenen. We horen in de verte de bellen van loslopende olifanten. Dit bos is een oase in het droge Surin en daarom geen slechte plek voor olifanten. Overal ontdekken we huisjes in de vorm van reuze olifanten tussen de bomen. Dit blijken graftombes te zijn voor belangrijke overleden monniken. Op het gehele tempelcomplex staan grote beelden die het leven van de mensen in deze streek uitbeelden. Er is een tafereel bij van het vangen van olifanten in het wild. Een mahout op een olifant die achter een babyolifant en zijn moeder aanjaagt, met in zijn hand een aantal sterke touwen en natuurlijk de beroemde haak. We denken dat de monniken hier in principe tegen mishandelingen van olifanten zijn. Maar ook hier voelen we een soort tegenstrijdigheid omdat ze tegelijkertijd ook trots zijn op hun olifantengeschiedenis. Dit is met name te zien aan een heilige plek waar haken van mahouts en posters van voorgaande olifantenfestivals bewaard en geëerd worden. Deze trots lijkt dus niet alleen “kijk hoe sterk onze olifant is” te zijn, maar ook “kijk hoe sterk wij zijn, want wij kunnen onze olifant in bedwang houden”. Buiten de tempelpoorten zien we ook nog twee opstapplaatsen voor het maken van olifantentochten. We verlaten dit merkwaardige tempelcomplex en gaan op weg naar het festival.
Opnieuw moeten we de weg vragen en stoppen bij een huisje. Buiten zit een man iets te bewerken op zijn slijptol en voor de grap zeggen we dat het waarschijnlijk ivoor is, wat het dan ook nog echt blijkt te zijn ook! De familie laat ons alle ivoren souvenirs zien, variërend van armbanden, kettingen en ringen, maar ook Boeddha beeldjes. Ze vertellen dat zij een speciale vereniging zijn, aan wie iedere olifantenhouder moet rapporteren wanneer hun olifant is gestorven. Ze kunnen dan delen van de slagtanden verkopen aan deze vereniging. Dit is natuurlijk geen garantie dat er ook daadwerkelijk een controle is of het ivoor wat bewerkt en doorverkocht wordt wel echt alleen maar van natuurlijk gestorven olifanten is. We maken foto’s en kopen een aantal souvenirs die in ieder geval niet van ivoor gemaakt zijn!
Precies op tijd voor de openingsoptocht komen we aan op het festivalterrein. Alle bewoners uit deze streek hebben zich verzameld langs de kant van de weg en de optocht kan beginnen. Elk dorp presenteert zich door de mooiste dames in de mooiste kleding voorop te laten paraderen of op een prachtige, met zijde en kunstig gevlochten graan versierde praalwagen te laten meevoeren. Daar achteraan een groep dansers en live muziek in de vorm van drums en (electrisch versterkte!) gitaren. Opvallend is dat er een groot aantal deelnemers meelopen die biologische boeren en milieu- en gezondheidsgroeperingen vertegenwoordigen. Het is een groot spektakel en we wachten al fotograferend en filmend op de beloofde olifanten. In de verte, tussen de menigte en de muziek zien we twee hele grote olifanten aankomen, prachtig beschilderd en beladen met wel 4 of 5 mensen. Mooie vrouwen, belangrijke personen en soms ook monniken zitten bovenop. De mensen langs de kant van de weg willen de olifanten aanraken, maar schrikken er soms ook voor terug. In totaal zijn er waarschijnlijk 10 olifanten aanwezig, maar wij zien er maar 5 omdat het tijd wordt om terug te gaan naar het ‘olifanten studie centrum’.
We zijn precies op tijd, maar de mahout is niet aanwezig. We besluiten nog wat van onze eigen bananen te geven aan de twee babyolifantjes. Omdat we nu de kans hebben wat dichterbij de olifantjes te komen zien we dat ze allebei wonden aan alle vier hun benen hebben. De wonden lijken veroorzaakt door touwen en het ziet er uit dat de baby’s een soort Phajaan (traditionele gruwelijke manier van het breken van de band tussen een moeder en baby olifant) hebben ondergaan toen ze net van hun moeder zijn gescheiden. Pu Paan is de naam van het jongste olifantje, en ze is nog maar net 4 dagen bij haar moeder weg. Ze zit met beide benen aan elkaar gebonden en is erg hongerig. De mahout verteld ons dat ze morgenochtend vroeg een training heeft en dat we deze mogen bijwonen. Er zal dan ook een paring van olifanten plaatsvinden, dus dat willen we ook graag filmen en fotograferen.
Een lange (olifanten) dag, maar weer heel veel wijzer geworden over deze streek beroemd om haar olifanten en mahouts…
